Deep Democracy

Deep Democracy is een zienswijze en methode die de onderstroom in groepen zichtbaar en hanteerbaar maakt. Besluitvorming met aandacht en waardering voor andere opvattingen. Zonder te polderen en conflicten weg te poetsen. Verbindend en participatief leiderschap.

De term deep democracy werd in de jaren negentig ontwikkeld in het bedrijfsleven van Zuid-Afrika. Sindsdien wordt het succesvol toegepast als krachtig instrument voor besluitvorming en conflictresolutie binnen groepen met een diversiteit (culturen, afdelingen, achtergronden). Teams die volgens deze methodiek overleggen, winnen aan effectiviteit. Het biedt handvatten voor besluitvorming met aandacht en waardering voor andere opvattingen. Zonder te polderen en conflicten weg te poetsen. Tegenstellingen en botsende meningen worden op respectvolle wijze met elkaar onderzocht. In dialoog en in discussie.

In de dynamiek van groepen gebeurt veel, zeker wanneer mensen zich niet gehoord voelen of het idee hebben dat hun mening genegeerd wordt. Wanneer de ideeën die ingaan tegen het meerderheidsstandpunt geen ruimte krijgen, gaat het wringen. We spreken hier vaak niet rustig en openlijk over, maar hebben allerlei manier om ‘onderhuids’ en in de ‘onderstroom’ tegen te spartelen. We mopperen wel op de gang en bij de koffieautomaat, maar tijdens de vergadering houden we onze mond. Of we zeggen ja tegen een voorstel, maar doen nee en we verzinnen allerlei smoesjes waarom het toch niet kon.

Tegen de tijd dat de verschillen en botsende meningen boven water komen drijven, is er vaak al een diepe kloof geslagen tussen het meerderheids- en het minderheidsstandpunt. In elk team, maar zeker in een (cultureel) divers team, speelt een dergelijke dynamiek. Om escalatie te voorkomen, is het belangrijk om in een vroeg stadium het conflict op te zoeken. Niet verschillen wegpoetsen, maar onderzoeken.

Elke invalshoek doet ertoe doet de kwaliteit van besluiten vergoten wanneer de meerderheids- als de minderheidsstem gewaardeerd wordt. Het is ‘deep’ omdat het op een hele praktische manier de emotionelere aspecten en overtuigingen in een groep adresseert.

In de kern is de methode van deep democracy erg simpel: zonder te oordelen ervoor zorgen dat dat wat gezegd moet worden gezegd kan worden. Helaas zijn er vele en diepe menselijke krachten en behoeften die de mogelijkheid tot open dialoog en kritische gesprekken blokkeren, zoals we in het voorbeeld hebben kunnen zien. Maar door alle perspectieven serieus te nemen en ruimte te geven aan de minderheidsstem ontstaat vertrouwen en betrokkenheid. 

whatsapp-image-2016-11-23-at-18-42-30

Waarom deep democracy, in welke situatie?

Het is een geschikte aanpak voor iedereen die graag de potentie van en tussen groepen ten volle wil benutten. Door het gebruik van de gespreksmodellen en begeleidingstechnieken van de Lewis-methode van deep democracy, ontstaat een proces waarbij niemand wordt buitengesloten, diversiteit een gegeven is en de wijsheid van de minderheid kan worden benut in de besluitvorming. Onderlinge relaties worden verdiept, de intelligentie van de groep benut.

Deep democracy is zowel in meer hiërarchisch ingerichte organisaties als in egalitaire en netwerkorganisaties bruikbaar. Zeker voor processen waarin co-creatie van belang is en waarin meerdere perspectieven samen tot de maximale oplossing moeten leiden kan een groep veel winst behalen met deze aanpak. Het geeft handen en voeten aan termen als ‘co-creatie’, ‘inclusie’ en ‘verbindend- en participatief leiderschap’. 

Hoe werkt het?
Deep Democracy is een zienswijze en methode die de onderstroom in groepen zichtbaar en hanteerbaar maakt. De zienswijze bestaat er in essentie uit dat je naar de groep kijkt als geheel, met een groepsbewuste en een groepsonbewuste. De potentie van de groep wordt benut als ‘dat wat gezegd moet en gezegd kan worden’. Door invalshoeken te delen, groeit het groepsbewuste en hebben we meer informatie tot onze beschikking om de maximale oplossing te vinden. Wanneer het zo is dat bepaalde ideeën, gevoelens of meningen niet genoemd worden (bijvoorbeeld omdat mensen niet durven, deze worden weggelachen of genegeerd), leidt de kwaliteit van de besluiten hieronder. Ook daalt de effectiviteit van de groep. Het gaat wringen wanneer mensen zich niet gehoord of genegeerd voelen, wanneer minderheidsstandpunten geen ruimte krijgen. Op allerlei manieren is dit ‘onderhuids voelbaar’. We mopperen dus wel op de gang, maar houden tijdens vergaderingen onze mond. Of we zeggen ja tegen een voorstel, maar doen nee en verzinnen smoesjes om in actie te komen. Het zijn gefrustreerde pogingen om te zeggen wat gezegd moet worden. Verzamel alle invalshoeken (dus ook die haaks staan op die van jou).

  1. Zoek actief naar het alternatief (is er iemand die iets heel anders vindt?)
  2. Verspreid het alternatief (wie herkent dat?)
  3. Voeg de wijsheid van de minderheid toe aan het meerderheidsbesluit (wat heb je nodig om mee te gaan met het meerderheidsbesluit?)
  4. Duik in de wat er echt speelt emotioneel in de groep

Nieuwsgierig geworden? Vraag Brans om meer informatie over hoe deep democracy in uw organisatie kan werken.